Kontroler TNC2multi

KONSTRUKCJA I PARAMETRY KONTROLERA

TNC2multi jest kontrolerem przeznaczonym do pracy emisją pakiet radio z szybkociami transmisji 1200 i 9600 bit/s (wg. standardu G3RUH). Szybkoć transmisji korespondenta rozpoznawana jest automatycznie przy czym automatyka ta może być wyłączona przez operatora. Kontroler wyposażony jest w oddzielne układy sygnalizacji odbioru danych (DCD) dla każdej z szybkoci transmisji. Dla szybkoci 1200 bit/s jest to układ tzw. cyfrowej blokady szumów reagujący szybciej na pojawienie się sygnału i redukujący przez to prawdopodobieństwo kolizji pakietów. Oba układy mogą być ze sobą sprzężone dzieki czemu kontroler pozwala na bezkolizyjną łącznoć w kanałach mieszanych.
Szybkoć transmisji nadawania i tryb pracy kontrolera wybierane są przez operatora za pomocą obrotowego przełącznika znajdującego się na płycie czołowej kontrolera.

Widok zewnętrzny kontrolera

Widok wnętrza

Konstrukcja wewnętrzna kontrolera

Konstrukcja

    Kontroler zawiera mikroprocesor Z80 w wykonaniu CMOS, układ komunikacyjny SIO (również CMOS), 32 kB pamięci RAM i 64 kB pamięci EPROM. Częstotliwoć zegarowa wynosi 9,8 MHz. Ponieważ procesor Z80 może adresować jedynie 64 kB pamięci, obszar pamięci stałej (EPROM) podzielony jest na dwie przełączane połowy, które mogą zawierać dwie różne wersje oprogramowania. Operator może wybrać pożądaną wersję za pomocą zwieracza znajdującego się na płytce drukowanej (przełączanie zwieracza powoduje zmianę napięcia na nóżce 1 pamięci EPROM - najwyższy bit adresowy A15). Fabrycznie zwarte są kontakty 1 i 2 co oznacza, że na nóżce 1 pamięci panuje poziom 0 - używana jest je dolna połowa. Po zwarciu kontaktów 2 i 3 nózka A15 otrzymuje poziom wysoki i używana jest górna połowa pamięci.
    Na tylnej ciance kontrolera znajduje się otwór przeznaczony do zamontowania przełącznika zastępującego zwieracz i pozwalającego na wybór programu bez koniecznoci otwierania obudowy. Po przełączeniu programu konieczne jest wyzerowanie kontrolera tzn. wyłączenie go i ponowne włączenie.
    Należy zwrócić uwagę na to, że każdy z programów zapisuje potrzebne parametry w innych miejscach pamięci roboczej (RAM) i dlatego też po przełączeniu programu konieczne jest ponowne wprowadzenie parametrów konfiguracyjnych j. np. znaku wywoławczego stacji. Nie stanowi to zasadniczo większego problemu ponieważ większoć znanych programów terminalowych może automatycznie konfigurować kontroler w momencie ich wywołania. Niektóre z nich mogą także zmieniać konfigurację kontrolera w momencie zakończenia pracy.
    Alternatywnie można też zainstalować pamięć o pojemnoci 32 kB i zrezygnować z przełączania programów.
    Układ modemu zawiera oddzielny mikrokontroler. Tego typu częciowo cyfrowy modem zapewnia skuteczniejszą demodulację sygnału i pozwala na dodanie w przyszłoci nowych rodzajów emisji przez wymianę oprogramowania mikrokontrolera.

Oprogramowanie kontrolera

    W kontrolerze mogą być zainstalowane dowolne programy przeznaczone dla kontrolerów TNC2: oprogramowanie TAPR, TF (obecnie w wersji 2.7b), 6PACK (do współpracy z Flexnet'em), XHOST lub KISS (SMACK). Szczegółowe informacje nt. wymienionych programów i ich zestawów rozkazów znajdzie czytelnik w poz. [1].
    Oprogramowanie TAPR pozwala na obsługę kontrolera za pomocą zwykłych (telefonicznych) programów terminalowych j. np. Terminal lub Hyper-Terminal dla Windows, Procomm-Plus, Telix itp. Programy te nie zapewniają wprawdzie w łącznociach pakiet radio aż takiego komfortu jak wymienione dalej programy dla trybu podporządkowanego, rozwiązanie takie pozwala jednak na podłączenie kontrolera do dowolnego typu komputera niezależnie od jego systemu operacyjnego (jaki standardowy program terminalowy da się znaleć dla każdego systemu operacyjnego). Posiadacze nietypowych lub starszych modeli komputerów mogą się nawet sami pokusić o napisanie prostego programu terminalowego. Dodatkową zaletą oprogramowania TAPR jest to, że jego nowsze wersje są wyposażone w prawatną skrzynkę elektroniczną. Skrzynka ta o pojemnoci ok. 15-16 kB pozwala na umieszczenie w niej krótkich wiadomoci dla użytkownika kontrolera lub jego stałych partnerów. Niektóre z wersji oprogramowania pozwalają nawet na automatyczne przekazywanie wiadomoci do sieci pakiet radio (retransmisję poczty - ang. forward). Przeważnie skrzynka może otrzymać własny znak wywoławczy różniący się rozszerzeniem od głównego znaku stacji i może być czynna także w trakcie innych łącznoci prowadzonych przez operatora stacji. Najczęciej spotykane zestawy rozkazów skrzynek opisane są w poz. [1]. W prywatne skrzynki wyposażone są m.in. wersje oprogramowania firm MFJ i Paccomm (TINY-2). Niektóre z wersji oprogramowania TAPR (np. MFJ) pozwalają również na odbiór czarno-białych obrazów faksymile - map pogody (WEFAX). Inną zaletą oprogramowania TAPR jest możliwoć nadawania w regularnych odstępach czasu tekstu radiolatarni i informowania w ten sposób potencjalnych korespondentów o własnej aktywnoci.
    Oprogramowanie TF przeznaczone jest do współpracy z programami terminalowymi dla trybu podporządkowanego j. np. SP, GP, GP85, WinGT, Visual Packet. Programy te napisane specjalnie dla amatorskich łącznoci pakiet radio zapewniają więcej komfortu a zwłaszcza pozwalają na wygodne prowadzenie łącznoci równolegle w wielu kanałach, automatyczny odczyt wiadomoci ze skrzynek elektronicznych itp. Większoć z nich pracuje jednak tylko na komputerach PC pod systemami Windows (starsze z nich pod systemem DOS) lub Linux. Wybór programów tej kategorii dla innych (nietypowych) modeli komputerów jest b. ograniczony. XHOST jest odmianą trybu podporządkowanego, w której usprawniono wymianę danych między kontrolerem i komputerem. Żadna z wersji oprogramowania TF nie jest jak dotąd wyposażona w prywatną skrzynkę elektroniczną. W oprogramowaniu TF brak jest też radiolatarni. Funkcję tą oferują jednak niektóre programy terminalowe.
    Oba wymienione rodzaje oprogramowania wyposażone są w tryb KISS. Jest on przeznaczony w pierwszym rzędzie do współpracy z programami TCP/IP (NOS, JNOS, WNOS, GNOS itp.). W kręgach krótkofalarskich znane są też programy terminalowe przeznaczone do zwykłych łącznoci pakiet radio i współpracujące z kontrolerami w trybie KISS - np. PR4WIN. Więcej informacji nt. trybu KISS i sposobu korzystania z niego znajdzie czytelnik m. in. w poz. [1] i [2]. Radiolatarnia i skrzynka kontrolera są wyłączone w trybie KISS - funkcje te zawarte są jednak w programach TCP/IP.
    Jeżeli kontroler przeznaczony jest wyłącznie do współpracy z programami wymagającymi trybu KISS można zainstalować w nim specjalne oprogramowanie dla tego trybu. Ponieważ większoć funkcji kontrolera pracującego w trybie KISS przejmuje program terminalowy oprogramowanie kontrolera zawierające wyłącznie tryb KISS zajmuje stosunkowo mało miejsca w jego pamięci i pozostawia więcej przestrzeni dla danych (na bufory komunikacyjne).
    Tryb SMACK jest odmianą trybu KISS, w której dodano sumę kontrolną CRC. Jest on w tej chwili wykorzystywany tylko przez nieliczne programy terminalowe.
    Oprogramowanie 6PACK przeznaczone jest do współpracy kontrolera z Flexnet'em. Rozwiązanie to jest interesujące dla operatorów węzłów Flexnet lub dla użytkowników indywidualnych mających szczególne powody do korzystania z tego rozwiązania. Oprogramowanie Flexnet może poredniczyć między protokółami TCP/IP systemu Windows (dzięki temu i z przeglądarką internetową), a siecią AX.25 co pozwala na stosowanie przeglądarki internetowej do nawiązywania łącznoci ze skrzynkami BCM (są one w ostatnich wersjach wyposażone w serwer HTTP, usługi POP itp.). Wyjanienie terminów związanych z łącznociami TCP/IP znajdzie czytelnik w poz. [2] a sposób instalacji i wykorzystania oprogramowania Flexnet oraz korzystania z usług TCP/IP skrzynek BCM odpowiednio w poz. [3] i [4].
    Po zainstalowaniu w kontrolerze oprogramowania węzłowego np. The-Net, X1J może on służyć jako regularny węzeł sieci pakiet radio. Ze względu na stosunkowo ograniczony zakres pamięci i niewielką szybkoć przetwarzania rozwiązanie takie może być zastosowane jedynie w rejonach o niewielkim natężeniu ruchu - np. w rejonach peryferyjnych. Oprogramowanie The-Net i X1J pozwala na sprzężenie kilku kontrolerów i konstrukcję węzła wielokanałowego. Sposób instalacji oprogramowania, jego konfiguracji i łączenia kontrolerów w złożone węzły znajduje się w instrukcjach do wymienionych programów (patrz poz. [5]). Oprogramowanie The-Net opisane jest także w poz. [1].

Najważniejsze parametry techniczne

Częć logiczna	Układ mikroprocesorowy zawierajcy Z80 i SIO - oba układy w wykonaniu CMOS dostosowane do częstotliwoci zegarowej 10 MHz.
Oprogramowanie	Zainstalowawne dwie przełączane wersje oprogramowania. Do przełączania służy zwieracz znajdujący się na płytce kontrolera: zwarcie kontaktów 1-2 powoduje wybranie programu znajdującego się w dolnej połowie pamięci a kontaktów 2-3 - w górnej.
Tryby pracy	TX: 1k2* RX: 1k2 i 9k6 (G3RUH). TX: 9k6* RX: 9k6 (G3RUH) i 1k2. TX: 9k6 RX: 9k6 (G3RUH) 1k2 wyłączony. TX: 19k2 RX: 19k2 (po wymianie elementów filtru). Dodatkowe - opisane dalej warianty transmisji 9k6 (9k6b1/9k6b2).
RS232	1200 do 38400 bit/s.
Wskaniki	PTT: sygnalizuje nadawanie. DCD: sygnalizuje odbiór sygnału pakiet radio. Sygnał DCD może być też doprowadzony do złącza RS232. DCD1k2: sygnalizuje odbiór sygnału o szybkoci 1200 bit/s. POWER: sygnalizuje włączenie kontrolera. CON: sygnalizuje nawiązanie połączenia. STA: sygnalizuje, że w buforze kontrolera znajdują się dane (w przypadku oprogramowania TF są to dane odebrane i nie wczytane jeszcze przez program terminalowy, w przypadku oprogramowania TAPR są to dane przenaczone do nadania przez radio). Znaczenie wskaników w trybie KISS opisane jest w poz. [1] i [2].
Gniazda	Niskonapięciowe gniazdo koncentryczne służące do doprowadzenie napięcia zasilania. 9-wtykowe gniazdo Sub-D służące do połączenia ze złączem RS232 komputera. Wyprowadzenia standardowe. 6-wtykowe miniaturowe gniazdo mini-DIN służące do połączenia z radiostacją (wyprowadzenia odpowiadają standardowi firm Icom, Kenwood i YAESU). Radiostacja powinna być dostosowana do transmisji z szybkocią 9600 bit/s, w przeciwnym przypadku możliwa jest jedynie transmisja z szybkocią 1200 bit/s.
Poziom sygnału	Regulowany potencjometrem 25-obrotowym w zakresie 0 - 3,5 V (wartoci międzyszczytowej).
Pobór prądu	70 mA przy 12 V napięcia zasilania.
Wymiary	113 x 31 x 100 (szer. x wys. x gł.).

Kontroler sprzedawany jest z kablem przeznaczonym do połączenia z radiostacją. Na jednym z jego końców znajduje się miniaturowa wtyczka DIN, a drugi koniec jest wolny.

Wydanie z dn. 12.09.1999.